Larreinetako funikularraren berezitasunari eta meatze-haranaren garapen ekonomiko eta turistikoan duen garrantziari balioa emateko, Trapagarango Udalak Euskotrenekin, Eusko Jaurlaritzako Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio Sailaren menpeko sozietate publikoarekin, lan egin du -30.000 euroko inbertsioaren bidez- garraiobide berezi honen instalazioetan gaurtik aurrera izango den erakusketa iraunkorrean. Erakusketak gure historiaren zati garrantzitsu bat hurbiltzen die herritarrei, eta beste erakargarritasun bat eskaintzen die, besteak beste, Zugaztieta eta Peña Beltzen Interpretazio Zentroa osatzen duten babestutako gune naturalaz gozatzeko.

Erakusketa bi erakusketa-gune nagusitan banatzen da -La Escontrilla eta Larreineta geltokiak-, funikularraren bidez elkartuta. Hainbat azalpen-panel eta bideotan, ibarraren bilakaera ekonomiko, sozial eta kulturalari buruzko ibilbide historiko bat egiten da, inguruneko industria-hazkundean eta meatzaritzaren garapenarekin lotura estua duen langile-mugimenduaren sorreran beren lanarekin eta ahaleginarekin lagundu zuten pertsonei omenaldia egiteko. Izan ere, jatorrian funikularra Trapagarango goiko auzoetara salgaiak eta pertsonak garraiatzeko sortu zen, Zugaztietako meatzejardueraren ondorioz populazioa esponentzialki handitu baitzuten.

Xabier Cuellar, Trapagarango alkateak, Iñaki Arriola Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraioetako sailburuak, Javier Hurtado Turismo, Merkataritza eta Kontsumoko sailburuak eta Miguel Ángel Gómez Viar Bizkaiko Garraio eta Mugikortasun Iraunkorreko foru diputatuak egin dute erakusketaren ibilbidea. 1926tik, inauguratu zen urtetik, gaur arte, funikularra ezinbesteko garraiobide gisa finkatu da Trapagaranen bizi diren pertsonentzat. Hain zuzen ere, auzo-ekimen bat izan zen – Larreineta-Funicular Elkarteak gidatua –, hura kontserbatzeko neurriak bultzatzeko beharra agerian utzi zuena, eta gaur egun errealitate bat direnak 2014tik Kultura Ondasun gisa katalogatuta dagoelako, Monumentu Multzo kategoriarekin.

Erakusketaren erakargarritasun nagusietako bat, bai egoiliarrentzako balio sentimentalagatik, bai interes turistikoagatik, Larreinetako geltokiaren ondoko terrazan dagoen funikularraren kabina historikoa ikusteko aukera da. 1926ko egurrezko kabina originala da, 1985ean beste material mugikor modernoago eta erosoago batekin ordezkatu ondoren, erabilerarik gabe geratu zena.

Erakusketa hau erakunde arteko proiektu zabal baten barruan kokatzen da – Eusko Jaurlaritza, Bizkaiko Foru Aldundia eta Trapagarango Udala –, zonaldean mugikortasun iraunkorra sustatzeko. Lankidetzaren barruan, inplikatutako hiru erakunde publikoek helburu bera dute: Trapagaran-Zugaztieta tartea zero isuriko garraio iraunkorreko bektore bihurtzea. Ikatzik gabeko eta mugikortasun iraunkorreko espazio handi bat sortzeko lan egiten da, zero emisio, Escontrillaren eta Zugaztietaren artean. Helburu horretan aurrera egiteko, Euskotrenek autobus elektriko bat izango du, tarte horretan anezka-zerbitzua eskainiko duena. Gainera, gaurtik aurrera bizikletak funikularrean doakoak izango direla ezartzen du. Bestalde, Bizkaiko Foru Aldundiko Garraio eta Mugikortasun Iraunkorrerako Sailak, Trapagarango Udalarekin elkarlanean, bizikletak jartzeko eta mantentzeko bi puntu estreinatu berri ditu bi geltokietan.

Trapagarango alkatea, Xabier Cuellarrek, bere aldetik, azpimarratu du ekitaldi baten bidez herriaren alta osoa aldarrikatzea lortu genuela, historikoki garrantzi industrial handia izan duen gunea. Zugaztieta eta Larreineta turistikoki sustatzeko bultzada ere bada. Honekin guztiarekin, espero dugu Aste Santu honetan, edo urteko edozein unetan, jende asko etortzea Funikularraz eta bere erakusketaz gozatzera, baita inguruetan egin daitezkeen ibilaldi eta ibilbide guztiez gozatzera ere.

Trapagarango alkatea, Xabier Cuellarrek, bere aldetik, azpimarratu du ekitaldi baten bidez herriaren alta osoa aldarrikatzea lortu genuela, historikoki garrantzi industrial handia izan duen gunea. Zugaztieta eta Larreineta turistikoki sustatzeko bultzada ere bada. Honekin guztiarekin, espero dugu Aste Santu honetan, edo urteko edozein unetan, jende asko etortzea Funikularraz eta bere erakusketaz gozatzera, baita inguruetan egin daitezkeen ibilaldi eta ibilbide guztiez gozatzera ere.

Funikularrari buruzko datu interesgarriak

Bizkaiko Foru Aldundiak eraiki zuen Larreinetako funikularra, Sustapen Ministerioak 1921eko martxoaren 11n emandako emakidari jarraiki, eta 1926ko irailaren 25ean inauguratu zen. 95 urte baino gehiagoko bizitzan, funikularrak zerbitzua eman du meatzaritzako langileak igotzeko eta burdina-minerala Zugaztietako ustiategitik fabriketara garraiatzeko. Gainera, uztailaren 15eko 150/2014 Dekretuaren bidez, Kultura Ondasun gisa kalifikatu zen, Monumentu Multzo izendapenarekin.

Larreinetako funikularra eta bere ingurua herritarrak euskal meatzaritzara hurbiltzen dituen elementu garrantzitsua da. Bere berezitasun nagusietako bat, zalantzarik gabe, plataforma horizontala duten ibilgailuak dira. Horien gainean, bidaiarien kabinak jar daitezke, edo haien azalera salbuetsita utzi, errepideko ibilgailuak zein era guztietako salgaiak eraginkortasun handiagoz garraiatzeko diseinatuta. Egitura metalikoa Suitzan eraiki zen jatorriz.

Pertsonak garraiatzeko kabinak Ortuellako Triano Trenbidearen tailerretan eraiki ziren, ia hiru tonako pisuarekin. Zurezko pieza itxiak ziren, eta hiru sailek 60 pertsona hartzeko edukiera zuten, bai eta salgaiak garraiatzeko plataforma estali bat eta balkoi ireki bat ere. Jatorrizko kabina horiek 1985era arte egon ziren martxan, eta urte horretan Irizar enpresak (Ormaiztegi, Gipuzkoa) diseinu berriko beste batzuk jarri zituen haien ordez.